İş sözleşmesi sona eren çalışanların birçoğu kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ya da ödenmeyen ücret gibi alacaklar için mahkemeye başvurmayı düşünür. Ancak bugün bu uyuşmazlıkların büyük bölümünde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Bu yazıda arabuluculuk sürecinin nasıl işlediği genel hatlarıyla anlatılmaktadır.
Zorunlu arabuluculuk nedir?
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'na göre kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacak ve tazminat talepleri ile işe iade talebiyle açılacak davalarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Başka bir deyişle arabuluculuk sonuçsuz kalmadan dava açılamaz.
Arabuluculuk süreci adım adım
- Başvuru: Taraflardan biri, yetkili arabuluculuk bürosuna başvurur.
- Arabulucu ataması: Büro tarafından bir arabulucu görevlendirilir ve taraflar toplantıya çağrılır.
- Toplantı: Arabulucu tarafları dinler, çözüm seçeneklerini birlikte değerlendirmelerini sağlar. Karar vermez; tarafları anlaşmaya yönlendirir.
- Sonuç: Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi düzenlenir. Anlaşma olmazsa son tutanak düzenlenir ve dava yolu açılır.
Süreler çok önemlidir
Özellikle işe iade taleplerinde süreler kısadır. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir; arabuluculuk sonuçsuz kalırsa son tutanağın düzenlenmesinden itibaren iki hafta içinde işe iade davası açılmalıdır. Sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açabilir.
Görüşmeye hazırlık
Arabuluculuk görüşmesinden önce şu hazırlıkları yapmak süreci kolaylaştırır:
- İş sözleşmesi, bordrolar, SGK hizmet dökümü ve fesih bildirimi gibi belgeleri bir araya getirmek,
- Talep edilen alacak kalemlerini (kıdem, ihbar, fazla çalışma, yıllık izin, ödenmeyen ücret) belirlemek,
- Hangi şartlarda anlaşmaya hazır olunduğunu görüşmeden önce düşünmek.
Anlaşma belgesinin değeri
Taraflar anlaşırsa düzenlenen belge, kanundaki şartlara uygun olduğunda mahkeme ilamı gibi icra edilebilir niteliktedir. Bu yüzden anlaşma metni, ödeme tarihleri ve tutarlar açısından dikkatle okunmalı, belirsiz ifadeler bırakılmamalıdır.
Sıkça sorulan sorular
Arabulucuya başvurmadan dava açılırsa ne olur?
Arabuluculuk dava şartı olduğundan, bu şarta uyulmadan açılan dava usulden reddedilir. Bu durumda zaman kaybı yaşanır ve süreler kaçırılabilir.
Arabuluculuk toplantısına katılmak zorunlu mu?
Haklı bir mazereti olmaksızın toplantıya katılmayan taraf, sonradan dava açılırsa davayı kazansa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulabilir.
Arabuluculukta anlaşılamazsa hak kaybı olur mu?
Anlaşma sağlanamaması hak kaybı anlamına gelmez; son tutanakla birlikte süresi içinde dava açılabilir. Önemli olan süreleri kaçırmamaktır.
Kısaca
Zorunlu arabuluculuk, iş uyuşmazlıklarında hem sürecin hem de maliyetin kısalmasına imkân tanır. Belgeleri toplamak ve süreleri takip etmek, hak kaybını önlemenin ilk adımıdır. Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir ve somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez.
Tazminat alacaklarınızı önceden tahmini görmek için kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı hesaplama araçlarından yararlanabilirsiniz; sonuçlar tahmindir ve sonuç taahhüdü değildir.
İlgili okumalar
- Kıdem tazminatı şartları ve hesaplama esasları
- Kıdem tazminatı hesaplama aracı
- İş hukuku çalışma alanı
İlgili çalışma alanı: İş Hukuku