Başlıca konular
Soruşturma ve ifade süreci
Şüpheli sıfatıyla ifade verme, haklar ve müdafi yardımı.
Gözaltı, tutuklama ve adli kontrol
Koruma tedbirleri, itiraz yolları ve tahliye talepleri.
Kovuşturma ve savunma
Duruşmalarda savunma, delillerin tartışılması ve karar.
Mağdur ve katılan hakları
Suçtan zarar görenin şikâyet, davaya katılma ve tazminat hakları.
Uzlaştırma ve HAGB
Belirli suçlarda uzlaştırma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması.
Kanun yolları
İstinaf ve temyiz başvuruları ile süreleri.
Süreç genel olarak nasıl ilerler?
Dosyanın incelenmesi
Soruşturma veya kovuşturma dosyasındaki belge, ifade ve deliller incelenir.
Savunmanın hazırlanması
Savunma esasları belirlenir; gerekli deliller ve tanıklar dosyaya sunulur.
Yargılama
Görevli ceza mahkemesinde duruşmalara katılım sağlanır ve savunma yapılır.
Kanun yolları ve infaz
Karara karşı istinaf, temyiz ve infaz aşamasına ilişkin başvurular yapılır.
Süreç; dosyanın türüne, mahkemenin iş yüküne ve tarafların tutumuna göre değişir. Yukarıdaki sıra genel bir çerçeve sunar.
Sıkça sorulan sorular
Şüpheli olarak ifadeye çağrıldığımda hangi haklarım vardır?
Şüpheli, kendisine isnat edilen suçu öğrenme, susma, müdafi yardımından yararlanma ve delillerin toplanmasını isteme haklarına sahiptir (CMK m. 147). İfade sırasında avukat bulundurma hakkı vardır; avukat tutacak durumu olmayan kişiye barodan avukat görevlendirilebilir.
Gözaltı süresi ne kadardır?
Gözaltı süresi yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük sebebiyle süre her defasında bir gün olmak üzere en fazla üç gün uzatılabilir; yani toplam süre dört günü geçemez (CMK m. 91).
Tutuklama kararına karşı ne yapılabilir?
Tutuklama için kuvvetli suç şüphesi ve tutuklama nedeni bulunması gerekir (CMK m. 100). Tutuklama kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir; ayrıca tahliye talebinde de bulunulabilir.
Şikâyet için süre var mı?
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi, mağdurun fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı aydır (TCK m. 73). Bu süre geçtikten sonra şikâyet hakkı düşer.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) nedir?
İki yıl veya daha az süreli hapis cezası ya da adli para cezasına hükmedildiğinde, belirli şartlar varsa mahkeme hükmün açıklanmasını geri bırakabilir. Beş yıllık denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşer (CMK m. 231).
Uzlaştırma nedir?
Kanunda sayılan suçlarda soruşturma veya kovuşturma aşamasında şüpheli ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmasıdır. Uzlaşma sağlanırsa kamu davası açılmaz veya düşer (CMK m. 253).